Khai trương cửa hàng và tục mở hàng đầu ngày: phần nào là nếp, phần nào là áp lực không cần thiết
Trả lời ngắn: khai trương là ngày đầu tiên cửa hàng mở cửa, thường có lễ cúng nhỏ, chọn ngày giờ theo lịch âm và mời người quen tới mua "mở hàng". Mở hàng còn là tục mỗi sáng: người bán quan tâm tới người khách mua đầu tiên trong ngày vì tin rằng khách đầu ngày "xông" vận buôn bán cả ngày. Hai tục này có nét đẹp về sự khởi đầu, nhưng cũng dễ thành áp lực, kiêng cữ quá mức làm khách khó xử.
Khai trương: những việc thường làm
Một lễ khai trương cửa hàng nhỏ ở Việt Nam thường gồm mấy phần. Không phải nhà nào cũng làm đủ, và thứ tự có thể khác nhau:
- Chọn ngày giờ: nhiều người xem lịch âm để tránh những ngày dân gian coi là xấu, chọn ngày giờ "hoàng đạo".
- Lập bàn thờ Ông Địa – Thần Tài và an vị bát nhang trước hoặc trong ngày khai trương.
- Cúng khai trương: mâm cúng thường có hoa quả, xôi, gà luộc hoặc heo quay tuỳ điều kiện, nhang đèn, trầu cau.
- Mời người thân, bạn bè tới mua mở hàng, nhận lẵng hoa chúc mừng.
Phần chọn ngày là quan niệm dân gian dựa trên lịch pháp cổ; không có cách kiểm chứng việc khai trương ngày "tốt" làm ăn khá hơn ngày thường. Tuy vậy, chọn được một ngày thuận tiện cho người thân tới dự, thời tiết khô ráo, nguồn hàng đã về đủ, thì đó là ngày tốt theo nghĩa rất thực tế.
Điều thực tế cần lo trước ngày khai trương
Nhiều người dồn sức vào lễ cúng mà quên phần căn bản. Trước khi mở cửa, nên kiểm lại:
- Giấy tờ kinh doanh, hợp đồng thuê mặt bằng, các thủ tục với chính quyền địa phương đã xong. Phần này nên hỏi cán bộ phụ trách hoặc người làm dịch vụ pháp lý.
- Hệ thống điện chịu được tải của máy lạnh, tủ mát, đèn biển hiệu.
- Bình chữa cháy đặt ở chỗ dễ lấy, mọi người trong cửa hàng biết dùng.
- Giá đã niêm yết rõ, có đủ tiền lẻ để thối.
An toàn trong ngày vui
Ngày khai trương đông người, nhiều lẵng hoa, nhiều nhang và có khi đốt vàng mã. Lẵng hoa xếp trên vỉa hè không chắn lối đi của người đi bộ và lối thoát hiểm. Pháo nổ bị cấm theo quy định của pháp luật; nhiều nơi dùng pháo giấy, pháo kim tuyến bắn bằng hơi, cũng phải tránh bắn vào mặt người và dây điện. Vàng mã nếu đốt thì đốt trong thùng kim loại ngoài trời, cách xa lẵng hoa vốn rất dễ bắt lửa, có người trông tới khi tắt hẳn.
Mở hàng đầu ngày: tục và tâm lý
Với nhiều người buôn bán, nhất là ở chợ, người khách đầu tiên trong ngày rất quan trọng. Họ tin rằng nếu khách đầu ngày mua nhanh, vui vẻ, thì cả ngày bán chạy; còn nếu khách hỏi giá, mặc cả kỹ rồi bỏ đi thì "giải" cả ngày. Sau khi nhận tờ tiền mở hàng, có người cầm tờ tiền vuốt nhẹ lên hàng hoá, gọi là "vuốt lộc".
Tục này có cơ sở tâm lý dễ hiểu: buổi sáng người bán còn lo, một giao dịch suôn sẻ đầu ngày làm tinh thần thoải mái hơn. Nhưng không có căn cứ nào cho thấy khách đầu ngày quyết định doanh thu cả ngày.
Khi tục mở hàng làm khó khách
Mặt trái của tục mở hàng là người bán gây áp lực cho khách đầu ngày: nói nặng khi khách không mua, ép khách "mở hàng cho chị đi", hoặc rắc muối ra cửa sau khi khách đi. Những việc này làm mất khách lâu dài hơn nhiều so với cái "xui" tưởng tượng của một buổi sáng.
Nếu bạn là người mua, nhất là người mới tới một khu chợ, biết tục này để không bất ngờ: đi chợ sớm mà hỏi kỹ rồi không mua, người bán có thể không vui. Hỏi giá xong không mua vẫn là quyền của khách, chỉ cần lịch sự. Nếu bạn là người bán, hãy coi khách đầu ngày như mọi khách khác; sự dễ chịu sẽ được nhớ lâu hơn.
Kiêng cữ nào nên giữ, kiêng cữ nào nên bỏ
| Kiêng cữ | Gợi ý |
|---|---|
| Không quét nhà ra cửa trong ngày khai trương vì sợ "quét lộc" | Vô hại, có thể giữ: quét gom vào trong rồi hốt rác |
| Không cho mượn tiền, không bán chịu sáng mùng một | Có thể giữ như một thói quen quản lý tiền |
| Mắng khách đầu ngày không mua | Nên bỏ, mất khách thật để tránh xui tưởng tượng |
| Bắt nhân viên nữ không được mở hàng vì "nặng vía" | Nên bỏ, đây là định kiến không có căn cứ |
Khai trương ở mặt bằng thuê lại
Nhiều cửa hàng mở ở mặt bằng vừa có người khác trả lại. Người buôn bán hay hỏi nhau vì sao chủ cũ dọn đi, và có người lo mặt bằng "kén chủ". Đó là quan niệm; lý do thật thường nằm ở giá thuê, lượng người qua lại, chỗ để xe hay sự cạnh tranh trong khu phố. Trước khi ký hợp đồng, nên đứng quan sát mặt bằng vào nhiều khung giờ khác nhau, hỏi hàng xóm xung quanh về chuyện ngập nước, mất điện, sửa đường. Nếu chủ cũ để lại bàn thờ hay bát nhang, hỏi chủ nhà nên xử lý thế nào, đừng tự ý bỏ đi.
Quà mừng khai trương nên chọn thế nào
Khi được mời dự khai trương, quà thường là lẵng hoa, một món đồ trang trí cho cửa hàng hoặc một vật phẩm mang ý nghĩa may mắn. Chọn quà theo không gian của chủ cửa hàng: quầy nhỏ thì tặng món nhỏ, cửa hàng đồ ăn thì tránh vật cồng kềnh dễ bám dầu mỡ. Không nên tặng món to tới mức chủ nhà phải lo chỗ đặt.
Nếu muốn tặng một vật phẩm nhỏ để đặt ở quầy, có thể tham khảo nhóm linh vật phong thuỷ và chọn món có kích thước vừa phải, chất liệu dễ lau chùi.