Chuyển nhà theo nếp Việt mà không rườm rà: những việc gọn nhẹ trong ngày dọn vào nhà mới
Trả lời ngắn: lễ nhập trạch, tức lễ về nhà mới, có thể làm rất gọn: chọn một ngày thuận tiện, người chủ nhà mang vào trước vài món tượng trưng như bát hương (nếu có bàn thờ), gạo, muối, nước, bếp; đun một ấm nước pha trà; thắp hương báo với gia tiên và thần linh; mở cửa, bật đèn cho nhà sáng. Phần không thể thiếu song song là việc thực tế: đổi khoá, kiểm điện nước, sắp xếp đồ nặng cho chắc, đăng ký tạm trú hoặc chuyển hộ khẩu theo quy định.
Nhập trạch là gì và vì sao nhiều nhà vẫn giữ
"Nhập trạch" nghĩa là vào nhà. Lễ nhập trạch là cách người Việt đánh dấu một khởi đầu: báo với tổ tiên rằng gia đình đã có chỗ ở mới, xin thần linh nơi đất mới cho ở yên ổn. Với nhiều gia đình, đó còn là dịp cả nhà cùng làm một việc có ý nghĩa giữa những ngày mệt mỏi đóng gói, khuân vác.
Không có một nghi thức thống nhất cho cả nước. Mỗi vùng, mỗi nhà một kiểu, có nhà làm mâm cúng đầy đủ, có nhà chỉ thắp nén hương. Bài này nói về phiên bản gọn, hợp với căn hộ chung cư và nhà thuê.
Chọn ngày: quan niệm và lựa chọn thực tế
Nhiều người xem lịch để chọn ngày hoàng đạo, tránh ngày xấu, tránh tháng bảy âm lịch. Đây là quan niệm dân gian. Bên cạnh đó, có những tiêu chí thực tế: ngày có xe chuyển nhà, ngày người lớn trong nhà rảnh, ngày không mưa bão, ngày toà nhà cho phép dùng thang máy chở đồ. Chung cư thường có quy định giờ chuyển đồ; hỏi ban quản lý trước để khỏi bị chặn ở sảnh.
Nếu ngày "đẹp" rơi vào lúc không thuận, nhiều gia đình chọn cách làm lễ nhập trạch vào ngày đẹp với vài món tượng trưng, còn việc chở đồ đạc lớn để vào hôm khác.
Mang gì vào nhà trước
Thứ tự hay gặp là người chủ gia đình bước vào trước, mang theo những món tượng trưng cho sự đủ đầy:
- Bát hương nếu nhà có bàn thờ gia tiên, được bê cẩn thận, đặt lên bàn thờ trước tiên.
- Gạo, muối, nước: gạo tượng trưng no đủ, muối mặn mà, nước mát lành.
- Bếp: ngày xưa mang bếp lửa; nay có thể là bếp ga mini hoặc bếp điện, dùng để đun nước.
- Chổi mới, đồ dùng hằng ngày theo nếp riêng từng nhà.
Sau đó, đun một ấm nước sôi, pha trà mời cả nhà. Ý nghĩa là "khai bếp", cho nhà có hơi ấm, có lửa, có người.
Thắp hương và mâm cúng nhỏ
Mâm cúng nhập trạch gọn thường có hoa, trái cây, trầu cau, nhang đèn, chén nước, có nhà thêm xôi, gà. Người chủ thắp hương, khấn báo việc về nhà mới. Nếu chưa có bàn thờ, có thể đặt mâm ở giữa nhà, quay ra cửa chính.
Với chung cư, chú ý báo cháy. Khói nhang đặt ngay dưới đầu báo khói có thể làm hệ thống kêu cả toà. Dùng ít nhang, mở cửa sổ, đặt mâm cách xa đầu báo. Vàng mã nếu đốt thì phải theo quy định của toà nhà, thường là ở khu vực được bố trí riêng; không đốt trên ban công hay hành lang.
Việc thực tế trong ngày đầu
- Đổi khoá cửa, nhất là nhà thuê lại hay nhà mua lại; không biết đã có bao nhiêu người giữ chìa.
- Kiểm điện nước: bật thử mọi công tắc, mở mọi vòi, xem cầu dao ở đâu, van nước tổng ở đâu.
- Đồ nặng: tủ cao bắt vít vào tường; tivi đặt trên kệ chắc; nhà có trẻ nhỏ thì không để tủ có thể đổ.
- Bình chữa cháy để chỗ dễ lấy; biết lối thoát hiểm của toà nhà.
- Ổ điện: trẻ nhỏ khám phá nhà mới rất nhanh; bịt ổ điện chưa dùng, cất kéo dao, hoá chất tẩy rửa lên cao ngay ngày đầu.
Nhà thuê có cần làm lễ nhập trạch
Nhiều người thuê nhà băn khoăn: nhà không phải của mình thì có nên làm lễ. Không có câu trả lời bắt buộc. Người theo nếp thường vẫn làm một lễ nhỏ, coi như chào nơi ở mới, vì mình sẽ sống ở đó mỗi ngày dù chỉ một hai năm. Nếu nhà thuê còn bàn thờ của chủ nhà, đừng đặt bát hương của mình lên đó; hỏi chủ nhà trước, và nếu muốn lập bàn thờ riêng thì chọn chỗ khác, gọn, dễ dọn đi khi trả nhà. Với phòng trọ nhỏ, một nén hương, ấm nước đầu tiên và việc lau dọn sạch sẽ trước khi xếp đồ là đã đủ ý. Khi trả nhà, nhiều người cũng thắp nén hương cảm ơn trước khi bàn giao chìa khoá.
Giấy tờ
Chuyển chỗ ở thì có thủ tục cư trú: đăng ký tạm trú với nhà thuê, đăng ký thường trú khi nhà thuộc sở hữu, theo hướng dẫn của công an phường, xã nơi ở mới. Đổi địa chỉ nhận thư ở ngân hàng, nơi làm việc, các dịch vụ điện, nước, internet. Những việc này không có trong sách phong thuỷ nhưng là phần làm cho cuộc sống ở nhà mới "yên" thật sự.
Tân gia: mời ai, đãi gì
Sau khi dọn vào, nhiều gia đình mời người thân, bạn bè tới ăn tân gia. Không cần làm lớn. Một bữa cơm nhà, vài món dễ làm, đủ để mọi người biết đường tới nhà. Với hàng xóm chung tầng, một lời chào, một đĩa bánh nhỏ trong mấy ngày đầu giúp mở đầu quan hệ tốt, nhất là khi những ngày chuyển nhà đã làm ồn và chiếm thang máy của họ.
Nếu cần vài vật phẩm nhỏ để bày trong ngày về nhà mới hoặc làm quà tân gia, có thể tham khảo nhóm linh vật phong thuỷ và chọn món vừa với không gian nhà.