Bố trí từng phòng trong nhà ống và căn hộ nhỏ: phòng khách, phòng ngủ, ban công và kho đồ theo phong thuỷ Việt

Trả lời ngắn: trong nhà ống và căn hộ nhỏ, bố trí từng phòng theo phong thuỷ Việt xoay quanh ba điều: chỗ ngồi và chỗ nằm có tường đặc phía sau, nhìn được cửa mà không bị cửa nhìn thẳng vào; lối đi thông, không bị đồ đạc chắn; và phòng có ánh sáng, có gió. Phần lớn kiêng kỵ quen thuộc như giường dưới xà, gương chiếu giường, sofa quay lưng ra cửa đều có thể giải thích bằng giấc ngủ, sự an toàn và cảm giác yên tâm.

Các bài trước của chuyên mục đã nói về ánh sáng và gió trong nhà ống, về cầu thang, bếp, nhà vệ sinh, và về chuyện chọn căn hộ. Bài này đi tiếp vào bên trong: phòng khách, phòng ngủ, phòng của trẻ và người già, ban công, kho đồ, từng phòng một, kèm cách sắp xếp lại khi không thể đập phá gì.

Ba nguyên tắc dùng được cho mọi phòng

Trước khi đi vào từng phòng, nên nắm ba nguyên tắc mà hầu như mọi trường phái phong thuỷ và mọi kiến trúc sư làm nhà ở đều đồng ý, dù gọi bằng tên khác nhau.

1. Có chỗ dựa. Người ngồi, người nằm nên có tường đặc phía sau. Phong thuỷ gọi là có "hậu chẩm" hay thế tựa núi. Tâm lý học môi trường giải thích đơn giản hơn: lưng được che thì người ta thư giãn hơn.
2. Nhìn được cửa. Từ chỗ ngồi chính, từ giường, nên thấy được cửa ra vào mà không nằm thẳng trên đường cửa mở. Đây là "vị trí chỉ huy" mà sách phong thuỷ hay nhắc.
3. Đường đi thông. Lối từ cửa vào tới cửa sổ, tới ban công, tới cầu thang không bị tủ, xe, thùng đồ chắn. Dân gian nói khí phải lưu thông; thực tế là để không vấp ngã và để thoát ra nhanh khi có sự cố.

Với nhà ống mặt tiền hẹp, cách lấy sáng và đón gió đã có trong bài nhà ống mặt tiền hẹp: lấy sáng, đón gió, giữ lối đi. Ở đây chỉ nhắc lại rằng mọi cách bày đồ bên dưới đều dựa trên một ngôi nhà đã có lối đi thông và có ánh sáng.

Phòng khách: nơi đón khách và thường cũng là nơi để xe

Phòng khách nhà ống ở phố thường kiêm luôn chỗ để xe máy, có khi kiêm cả chỗ bán hàng. Phòng khách căn hộ thì thường chung không gian với bàn ăn và bếp. Vì thế không thể bày theo sách vở mà phải chọn thứ tự ưu tiên.

Ghế sofa và chỗ ngồi của chủ nhà

Ghế chính nên tựa vào tường đặc, không quay lưng ra cửa chính, không quay lưng ra cầu thang. Khi phòng hẹp quá không có bức tường nào phù hợp, có thể đặt một kệ thấp hoặc tủ sau lưng ghế để tạo "chỗ dựa". Người ngồi vẫn có cảm giác được che, khách đi vào cũng không phải đi vòng sau lưng chủ nhà.

Xe máy trong nhà

Xe để sát một bên tường, chừa lối đi rộng đủ cho hai người tránh nhau. Không dựng xe chắn trước cầu thang hay trước cửa sau. Xăng trong bình xe là vật dễ cháy: không để ổ cắm sạc điện thoại ngay cạnh, không để bàn thờ Thần Tài hay đèn nhang sát chỗ dựng xe.

Bàn thờ trong phòng khách căn hộ

Căn hộ không có tầng thượng, nhiều gia đình đặt bàn thờ treo ở phòng khách. Chỗ đặt, chiều cao và cách lắp đã có trong bài riêng về bàn thờ. Với phòng khách, điều cần thêm là bàn thờ không nằm cùng một bức tường với tivi lớn, không ngay trên sofa nơi người ta ngả lưng, và có khoảng trống phía trước để đứng thắp hương.

Phòng ngủ: chỗ quan trọng nhất cho sức khoẻ hằng ngày

Nếu chỉ có sức sửa một phòng, hãy sửa phòng ngủ. Con người dành gần một phần ba đời ở đó, và các kiêng kỵ quanh giường ngủ cũng là nhóm có lý do thực tế rõ nhất.

Đặt giường ở đâu

• Đầu giường tựa tường đặc. Không kê đầu giường dưới cửa sổ, nơi gió lùa và tiếng ồn ngoài đường vào thẳng.
• Không nằm dưới xà ngang. Dân gian cho rằng xà đè gây đau đầu, bất hoà. Lý do thực tế là cảm giác bị đè nặng khi mở mắt, và với nhà cũ, chỗ dưới xà hay là chỗ nứt, thấm.
• Chân giường không chĩa thẳng ra cửa. Dân gian gọi là thế "quan tài" vì người mất thường được đưa ra theo hướng chân. Đây thuần là kiêng kỵ văn hoá, nhưng nhiều người thấy khó chịu, nên nếu dời được thì cứ dời.
• Không kê sát tường chung với nhà vệ sinh. Phong thuỷ coi là uế khí. Thực tế là tiếng nước xả ban đêm và hơi ẩm thấm qua tường.
• Hai bên giường có lối lên xuống. Với vợ chồng, kê một bên giường sát tường khiến một người phải trèo qua người kia. Điều này nghe vụn vặt nhưng ảnh hưởng thật đến giấc ngủ.

Gương, tivi và đồ treo

Kiêng gương chiếu thẳng vào giường là điều nhiều người biết. Lý do được nói nhiều nhất trong dân gian là gương "hút" hay "dội" năng lượng. Lý do dễ kiểm chứng hơn là nửa đêm mở mắt thấy bóng người chuyển động trong gương rất dễ giật mình. Gương tủ quần áo có thể đặt mặt gương vào trong cánh tủ, hoặc treo tấm rèm mỏng. Tivi trong phòng ngủ cũng đóng vai trò như một mặt phẳng phản chiếu khi tắt, và ánh sáng xanh của nó làm khó ngủ.

Đồ nặng như tranh khung kính lớn, kệ sách, điều hoà không nên ở ngay trên đầu giường. Nếu buộc phải treo, cần bắt vít vào tường chắc chắn, đừng dùng đinh dán hay móc dính. Ở nước ta, vùng nào có động đất nhẹ hay bão mạnh thì càng cần chú ý.

Phòng của trẻ em và người cao tuổi

Hai nhóm người này cần nghĩ theo hướng an toàn trước, kiêng kỵ sau.

Người cao tuổi nên ở tầng thấp nhất có thể, gần nhà vệ sinh, có đèn ngủ chiếu sáng lối đi ban đêm. Nhà ống bốn năm tầng mà để ông bà ở tầng trên cùng cạnh bàn thờ vì "cho gần tổ tiên" là đặt người già vào nguy cơ ngã cầu thang mỗi ngày. Có thể giữ bàn thờ ở tầng thượng và để ông bà ở tầng hai, mỗi tuần lên thắp hương khi có con cháu đi cùng.

Trẻ nhỏ cần cửa sổ có chắn, kệ và tủ được bắt vít vào tường để không đổ, ổ điện có nắp. Giường trẻ không đặt ngay dưới cửa sổ, cũng không đặt dưới kệ đồ chơi treo cao. Vật phẩm phong thuỷ nhỏ như đồng xu, hạt đá, vòng chuỗi nên để xa tầm tay vì trẻ dưới ba tuổi có thể nuốt. Đây là lời khuyên hiếm khi xuất hiện trong sách phong thuỷ nhưng quan trọng hơn mọi hướng giường.

Phòng không có cửa sổ ở giữa nhà ống

Nhà ống sâu thường có một phòng nằm giữa, không có cửa sổ ra ngoài, chỉ có ô thoáng hoặc mở ra giếng trời. Nhiều nhà dùng phòng này làm phòng ngủ. Theo phong thuỷ, đó là chỗ khí bị tù; theo kiến trúc, đó là chỗ thiếu không khí sạch và dễ ẩm mốc.

Nếu buộc phải ngủ ở đây, hãy giữ cửa phòng mở hé khi có thể, lắp quạt hút hoặc quạt thông gió, không đặt tủ quần áo che kín ô thoáng duy nhất. Tuyệt đối không dùng bếp than, lò sưởi đốt nhiên liệu hay thắp nhang trong phòng kín này qua đêm. Khói nhang và khí than trong phòng kín không phải chuyện phong thuỷ mà là chuyện ngộ độc.

Ban công và lô gia

Ban công căn hộ thường bị dùng cho ba việc cùng lúc: phơi đồ, đặt máy giặt, trồng cây. Phong thuỷ coi ban công là nơi đón khí vào nhà, nên khuyên giữ thoáng, có cây xanh tươi, không chất đồ cũ. Lời khuyên này trùng với an toàn: ban công là một trong những lối thoát khi có cháy ở nhiều chung cư, và là chỗ đón ánh sáng cho phòng khách.

• Chậu cây nặng đặt sát chân tường, không treo ra ngoài lan can.
• Không đặt ghế, thùng hay chậu cao sát lan can, vì trẻ có thể trèo lên.
• Chuông gió treo ở ban công nên chọn loại tiếng nhỏ, để không làm phiền hàng xóm vào ban đêm.
• Không đốt vàng mã ở ban công căn hộ. Nếu toà nhà có khu đốt riêng thì dùng khu đó.

Kho đồ, gầm cầu thang và những góc bị quên

Phong thuỷ rất ghét chỗ bừa bộn, gọi là nơi khí ứ đọng. Lý do có thể kiểm chứng: góc chất đồ cũ là chỗ bụi, ẩm, gián, chuột và mối làm tổ, và cũng là chỗ dễ bắt lửa nếu gần dây điện. Gầm cầu thang nhà ống hay bị biến thành kho, có khi thành chỗ đặt nhà vệ sinh, như đã nói trong bài cầu thang, bếp và nhà vệ sinh trong nhà ống.

Cách làm thực tế là mỗi năm dọn kho một lần, thường vào dịp dọn nhà trước Tết, bỏ những thứ không dùng trong một năm qua, xếp đồ vào hộp có nắp, để kho thông gió. Không để bình ga dự trữ, xăng hay sơn trong gầm cầu thang, vì cầu thang là lối thoát chính khi có cháy.

Bảng tra nhanh từng phòng

Các bước sắp xếp lại một phòng ngủ trong một buổi chiều

1. Chụp ảnh và vẽ sơ đồ phòng. Đánh dấu cửa ra vào, cửa sổ, xà, ổ điện, điều hoà, bức tường chung với nhà vệ sinh.
2. Xác định bức tường tựa đầu giường. Chọn tường đặc, không dưới cửa sổ, không chung với nhà vệ sinh nếu có thể.
3. Kiểm tra từ giường nhìn ra. Nằm thử ở vị trí mới: có thấy cửa không, có bị cửa mở thẳng vào mặt không.
4. Xử lý gương và tivi. Quay gương, che rèm hoặc dời sang tường khác.
5. Dọn gầm giường và nóc tủ. Đồ nặng trên nóc tủ là thứ có thể rơi khi đóng mở mạnh.
6. Kiểm tra lối đi ban đêm. Từ giường tới cửa và tới nhà vệ sinh không có vật cản, có đèn ngủ nhỏ.
7. Ngủ thử ba đến năm đêm rồi mới quyết. Cảm giác thật quan trọng hơn bảng tra.

Một ví dụ: căn hộ hai phòng ngủ của một gia đình trẻ

Một cặp vợ chồng có con nhỏ thuê căn hộ hai phòng ngủ. Phòng ngủ chính có cửa sổ lớn ở đầu hồi, nên họ kê đầu giường ngay dưới cửa sổ cho "thoáng". Tủ quần áo có cánh gương đối diện giường. Phòng nhỏ dành cho bé, kê giường cạnh cửa sổ không có chắn.

Sau khi sắp xếp lại theo các bước trên, đầu giường chính chuyển sang bức tường đặc vuông góc với cửa sổ. Từ giường vẫn thấy cửa ra vào, gió từ cửa sổ thổi ngang chân giường thay vì lùa vào đầu. Cánh gương tủ được dán một lớp phim mờ. Giường bé chuyển vào góc trong, cửa sổ lắp thanh chắn, kệ đồ chơi được bắt vít vào tường. Không cần mua vật phẩm hoá giải nào. Người vợ kể lại rằng sau vài tuần cả nhà ngủ yên hơn; điều đó không chứng minh gì về phong thuỷ, nhưng cho thấy những thay đổi nhỏ có lý do thực tế thường đáng làm trước tiên.

Những sai lầm thường gặp

• Mua vật phẩm trước khi dời đồ. Nhiều chỗ chỉ cần xoay giường hay dời kệ là xong.
• Đặt người già lên tầng cao vì gần bàn thờ. Đổi lại là nguy cơ ngã mỗi ngày.
• Treo gương khắp nhà để "mở rộng không gian". Nhà hẹp càng nhiều gương càng dễ chói và giật mình.
• Lấp ô thoáng duy nhất bằng tủ. Gọn mắt nhưng làm phòng ẩm và ngột.
• Nghe theo bảng tra mà không ngủ thử. Mỗi phòng có gió, nắng, tiếng ồn riêng; chỉ ở thật mới biết.

Khi nào cần người có chuyên môn

Muốn đục tường mở cửa sổ cho phòng giữa, làm trần giả che xà, hay khoan treo kệ nặng lên tường căn hộ, hãy hỏi kỹ sư hoặc ban quản lý toà nhà trước, vì nhiều bức tường có đường ống, dây điện âm hoặc là tường chịu lực. Đi lại dây điện, thêm ổ cắm cho đèn ngủ: thuê thợ điện. Nếu trong nhà có người hay khó thở, ho kéo dài hay dị ứng khi ở phòng ẩm, hãy hỏi bác sĩ và kiểm tra nấm mốc, đừng chỉ đổi hướng giường. Còn khi gia đình muốn xem bố trí theo trường phái cụ thể như Bát trạch, một người xem nhà có kinh nghiệm sẽ giúp được; các câu nên hỏi trước khi thuê đã có ở bài về chuyện thuê thầy phong thuỷ.

Nếu sau khi dọn dẹp, gia đình muốn thêm một linh vật nhỏ ở phòng khách cho đẹp mắt và yên tâm, có thể xem các mẫu linh vật phong thuỷ và chọn món vừa với kệ, đặt chắc chắn, xa tầm tay trẻ nhỏ.

Câu hỏi thường gặp