Bố trí cửa hàng nhỏ: cửa ra vào, quầy thu ngân và lối đi theo phong thuỷ và theo lẽ thường
Trả lời ngắn: một cửa hàng nhỏ được coi là "hợp phong thuỷ" khi cửa ra vào thông thoáng, quầy thu ngân đặt ở chỗ người bán nhìn được cửa mà lưng có tường tựa, và lối đi dẫn khách đi sâu vào trong mà không bị kệ chắn ngang. Ba điều này vừa là quan niệm dân gian về "khí vào nhà", vừa trùng khớp với nguyên tắc bán lẻ ai cũng kiểm được bằng mắt: khách thấy hàng, người bán thấy khách, lối thoát không bị bít.
Bài này đi theo đúng thứ tự một người khách bước vào cửa hàng, từ vỉa hè tới quầy tính tiền, và ở mỗi chặng nói rõ đâu là quan niệm, đâu là điều đo được, đâu là chỗ người bán hay làm sai.
Cửa hàng mặt phố ở Việt Nam có gì khác
Phần lớn cửa hàng nhỏ ở Việt Nam nằm ở tầng trệt nhà ống: mặt tiền hẹp, nhà sâu, phía trước là vỉa hè nơi xe máy dựng sát cửa. Nhiều nhà vừa ở vừa buôn bán, tầng trên là chỗ ngủ, phía sau là bếp. Vì vậy những lời khuyên phong thuỷ chép từ sách về cửa hàng rộng rãi trong trung tâm thương mại thường không áp dụng được nguyên văn.
Đặc điểm này kéo theo ba hệ quả. Thứ nhất, cửa chính là cửa duy nhất, vừa cho khách, vừa cho hàng nhập, vừa cho người nhà đi lại. Thứ hai, ánh sáng tự nhiên chỉ vào được từ một phía. Thứ ba, khoảng trống trước cửa không thuộc hẳn về mình mà dùng chung với vỉa hè, hàng xóm và người đi bộ. Mọi cách bố trí phải tính tới ba hệ quả này trước khi tính tới hướng hay màu sắc.
Cửa ra vào: điều quan trọng nhất là đừng chắn
Quan niệm dân gian coi cửa là "miệng" của căn nhà, nơi sinh khí đi vào. Cửa bị chắn bởi thùng hàng, xe máy hay tấm biển đứng thì bị xem là "nghẹn khí". Gác chuyện khí sang một bên, điều kiểm chứng được là: khách đi ngang chỉ có vài giây để nhìn vào trong. Nếu tầm nhìn bị chặn bởi đống hàng chưa xếp, phần lớn họ sẽ đi tiếp.
- Giữ một lối vào rộng ít nhất đủ cho hai người đi ngược chiều, không đặt hàng khuyến mãi chắn giữa lối.
- Xe máy của nhà dắt vào trong hoặc dựng lệch sang một bên, không dựng chính giữa cửa.
- Tấm biển đứng trên vỉa hè đặt sát mép, chừa đường cho người đi bộ; vừa tôn trọng hàng xóm vừa tránh rắc rối với quy định trật tự đô thị ở địa phương.
- Cửa cuốn, cửa kéo phải mở hết khi đang bán. Cửa hé một nửa nhìn từ ngoài giống như sắp đóng cửa.
Một chỗ hay sai là treo quá nhiều thứ ở ngay khung cửa: chuông gió, dây pháo trang trí, túi hàng mẫu. Khung cửa rối làm khách ngại bước vào, và vật treo thấp dễ va vào đầu người cao.
Quầy thu ngân: nhìn được cửa, lưng có chỗ tựa
Trong phong thuỷ, vị trí ngồi lý tưởng thường được mô tả là lưng tựa vào tường đặc, mặt nhìn ra cửa nhưng không đối thẳng với cửa. Lối nghĩ này có lý do rất thực tế với người bán hàng: ngồi như vậy, người bán thấy khách vào, thấy ai cầm hàng đi ra, và không bị gió lùa hay bụi xe thổi thẳng vào mặt.
Với cửa hàng nhà ống, quầy thường đặt ở một trong hai chỗ: lệch sang một bên gần cửa, hoặc ở cuối cửa hàng. Mỗi chỗ có cái lợi riêng:
| Vị trí quầy | Điểm mạnh | Điểm yếu |
|---|---|---|
| Gần cửa, lệch một bên | Dễ chào khách, dễ trông hàng ngoài vỉa hè, khách mua nhanh không phải đi sâu | Bụi, nắng chiều, tiếng ồn; khách có thể chỉ đứng ở cửa mà không vào |
| Cuối cửa hàng | Khách phải đi qua các kệ, thấy nhiều hàng hơn; người bán ngồi mát | Khó trông phần gần cửa; cần gương cầu hoặc camera |
Đừng đặt quầy chắn ngang giữa lối đi chính, kiểu một bức tường bàn bít đường. Khách cảm thấy bị chặn, và khi có sự cố cần thoát ra ngoài thì đó là chướng ngại.
Lối đi và kệ hàng: dẫn khách đi sâu
Lời khuyên "khí phải lưu thông, uốn lượn, không đi thẳng một mạch từ cửa trước ra cửa sau" có bản dịch rất thực tế: lối đi nên dẫn khách đi một vòng qua hàng hoá rồi mới tới quầy, chứ không phải một đường thẳng từ cửa tới quầy mà hai bên toàn hàng bị khuất.
- Kệ cao đặt sát hai bên tường, kệ thấp đặt ở giữa để từ cửa nhìn được tới cuối cửa hàng.
- Hàng bán chạy, hàng thiết yếu đặt ở phía trong; hàng mua theo hứng đặt gần quầy.
- Lối đi chính không bị thu hẹp bởi thùng hàng mới nhập; hàng nhập xong phải xếp ngay hoặc đưa vào kho.
- Kệ cao phải bắt vít vào tường; đồ nặng, đồ dễ vỡ để ở tầng thấp, nhất là khi cửa hàng có trẻ con của khách chạy theo.
Ánh sáng, gương và chiếc gương đối cửa
Cửa hàng nhà ống thường tối ở phía trong. Quan niệm dân gian coi chỗ tối, ẩm là "âm khí nặng". Điều đo được là khách ít đi vào chỗ tối và khó nhìn rõ màu hàng. Đèn sáng đều ở phía trong cửa hàng thường đáng tiền hơn mọi món vật phẩm.
Gương là chuyện hay gây tranh cãi. Nhiều thầy phong thuỷ khuyên không đặt gương soi thẳng vào cửa chính vì cho rằng gương "đẩy" tài lộc ra ngoài. Đây là quan niệm, không có cách kiểm chứng. Nhưng có một lý do thực tế để tránh: gương đối cửa làm khách giật mình khi thấy bóng mình, và chói nắng vào mắt người đi đường. Gương đặt ở tường bên để làm cửa hàng có vẻ rộng hơn thì không có vấn đề gì về thực tế.
Tiền, ngăn kéo và chỗ để tiền lẻ
Người bán hàng lâu năm thường giữ ngăn kéo tiền gọn gàng, tiền xếp theo mệnh giá, không vò nhàu, không để tiền rơi dưới sàn. Dân gian có câu tiền phải "nằm ngay ngắn" thì mới ở lâu. Bất kể niềm tin đó, ngăn kéo gọn giúp thối tiền nhanh và đối chiếu sổ sách cuối ngày dễ hơn.
Một số nhà để tượng cóc ngậm tiền hoặc tỳ hưu nhỏ cạnh quầy. Vật nhỏ đặt ở mép quầy dễ bị khách làm rơi; nếu để thì đặt ở vị trí vững, xa tầm tay trẻ nhỏ.
Chỗ hay sai và lời doạ cần nhận ra
Khi buôn bán chậm, người bán dễ nghe theo lời khuyên "bố trí lại cửa hàng theo phong thuỷ để cứu doanh thu", kèm danh sách vật phẩm phải mua. Hãy để ý mấy dấu hiệu sau:
- Người tư vấn nói một điều đáng sợ về cửa hàng của bạn rồi ngay lập tức đưa ra món đồ để "hoá giải". Đó là kiểu gieo nỗi lo rồi bán cách giải.
- Món đắt hơn được giới thiệu là "linh hơn". Giá không đo được độ linh.
- Bị giục quyết ngay trong hôm nay vì "ngày tốt sắp qua".
Doanh thu phụ thuộc trước hết vào vị trí, giá, nguồn hàng, cách phục vụ và dòng tiền. Nếu bán chậm kéo dài, hãy tự xem lại các con số đó, hoặc nhờ người có kinh nghiệm kinh doanh và kế toán xem cùng, trước khi chi tiền cho việc khác.
Nếu sau khi đã sắp xếp lại cửa hàng gọn gàng, bạn vẫn muốn đặt một món vật phẩm nhỏ ở quầy cho vui mắt và yên lòng, có thể tham khảo nhóm vật phẩm may mắn cho cửa hàng và chọn món vừa với khoảng trống trên quầy, không cần chọn món to.