Ngũ hành ngoài màu sắc: chất liệu, hình dạng và phương vị trong nhà, đọc một căn phòng sao cho cân

Trả lời ngắn: ngoài màu sắc, ngũ hành còn được dùng trong nhà qua ba lớp khác: chất liệu (gỗ, kim loại, gốm đất, nước, ánh sáng), hình dạng (dài đứng, tròn, lượn sóng, nhọn, vuông) và phương vị (Đông, Nam, Tây, Bắc, Trung tâm theo Hậu thiên bát quái). Cách dùng hợp lý là đọc một căn phòng xem đang thiên về hành nào rồi thêm bớt cho cân, chứ không coi đó là công thức bắt buộc. Nhiều gợi ý ngũ hành trùng với cảm giác dễ chịu kiểm chứng được: phòng toàn kính và kim loại thì lạnh, thêm gỗ và vải thì ấm hơn.

Bài ngũ hành là gì đã giải thích năm hành và hai vòng sinh khắc. Bài chọn màu sơn nhà, màu xe theo mệnh nói về màu. Bài này đi tiếp phần còn lại, là phần mà người làm nội thất và người xem nhà ở Việt Nam dùng nhiều nhất nhưng ít được viết rõ: chất liệu, hình dạng, phương vị, và cách gộp ba lớp này lại khi bố trí một căn phòng thật.

Vì sao không nên dừng ở màu sắc

Màu là lớp dễ thấy nhất của ngũ hành, nên cũng là lớp bị dùng quá tay nhất: sơn cả bức tường màu "hợp mệnh", mua sofa, rèm, thảm cùng một tông. Trong sách phong thuỷ, màu chỉ là một trong nhiều cách biểu hiện của hành. Một chiếc bàn gỗ sơn trắng vẫn là chất liệu Mộc dù mang màu của Kim. Một chiếc đèn tròn bằng đồng vừa là hình Kim, vừa là chất liệu Kim, nhưng ánh sáng nó phát ra lại thuộc Hoả.

Nhìn đủ các lớp giúp gia đình có nhiều lựa chọn hơn. Không thích màu đỏ vẫn có thể "thêm Hoả" bằng ánh đèn ấm. Không muốn sơn lại tường vẫn có thể "thêm Mộc" bằng cây xanh và đồ gỗ. Đây là cách người làm nghề cẩn thận thường làm, vì nó ít tốn kém và dễ đảo ngược.

Lớp thứ nhất: chất liệu

Mỗi chất liệu trong nhà được xếp vào một hành theo bản chất của nó. Phần lớn cách xếp khá thống nhất, chỉ vài chất liệu như kính và pha lê là các sách xếp khác nhau.

• Mộc: gỗ, tre, mây, cói, giấy, vải sợi tự nhiên như bông, lanh, và cây xanh sống.
• Hoả: ánh sáng, đèn, nến, lửa bếp, và theo một số sách là da, lông động vật.
• Thổ: gốm, sứ, gạch, ngói đất nung, đá tự nhiên, đất, xi măng. Nhiều sách xếp pha lê vào Thổ.
• Kim: kim loại như đồng, sắt, thép, nhôm, inox, bạc; một số sách xếp cả đá cẩm thạch trắng vào Kim.
• Thuỷ: nước, bể cá, đài phun nước nhỏ; gương và kính thường được xếp vào Thuỷ, có sách xếp kính vào Kim.

Nhà ở thành phố Việt Nam ngày nay thường dư Thổ và Kim: sàn gạch men, tường bê tông, cửa nhôm kính, lan can inox. Đó là lý do người ta hay khuyên thêm gỗ, cây và vải. Lời khuyên này trùng với điều kiểm chứng được: gỗ và vải hút âm, làm phòng bớt vang; cây và vải làm không gian bớt cứng.

Lớp thứ hai: hình dạng

Mỗi hành cũng gắn với một kiểu hình khối. Cách xếp này xuất hiện trong phần xem hình thế núi đồi của phong thuỷ cổ, và được áp dụng vào đồ đạc, mái nhà, khung cửa.

• Mộc: dài, đứng, hình trụ, chữ nhật đứng, như thân cây. Cột, kệ sách cao, rèm dài.
• Hoả: nhọn, tam giác, hình chóp, như ngọn lửa. Mái dốc nhọn, chụp đèn hình nón.
• Thổ: vuông, phẳng, thấp, nặng. Bàn vuông, đôn đất, bậc tam cấp.
• Kim: tròn, vòm, bầu dục. Gương tròn, bàn tròn, cửa vòm.
• Thuỷ: lượn sóng, không định hình, mềm. Đường cong tự do, thảm hoa văn sóng.

Trong thực tế, hình dạng cũng đi kèm cảm giác: phòng toàn góc nhọn và đường chéo cho cảm giác gấp gáp; phòng toàn khối vuông thấp cho cảm giác nặng nề; thêm một bàn tròn hay một tấm thảm đường cong làm không gian dịu lại. Đây là chỗ phong thuỷ và thiết kế nội thất nói gần giống nhau.

Lớp thứ ba: phương vị trong nhà

Theo Hậu thiên bát quái, cách xếp phổ biến trong phong thuỷ dân dụng, tám phương và trung tâm ngôi nhà được gán với ngũ hành như sau.

Hai điều cần nói rõ. Thứ nhất, đây là ghi chép trong sách phong thuỷ, không phải điều đo kiểm được. Thứ hai, ở Việt Nam, khí hậu làm một số gợi ý trở nên hợp lý theo cách riêng: phía Nam và Tây là phía nắng gắt, người ta không cần "thêm Hoả" mà thường cần chắn nắng. Các thuật ngữ quẻ, phương, toạ, hướng được giải nghĩa thêm trong bài thuật ngữ nhà cửa và phương hướng.

Đo phương vị cho đúng

Muốn dùng phương vị thì phải đo cho đúng trước. Đứng ở giữa nhà, dùng la bàn hoặc ứng dụng la bàn trên điện thoại, cách xa khung thép, tủ lạnh, loa. Trong căn hộ khung bê tông cốt thép, la bàn điện thoại có thể lệch đáng kể; nên đo ở vài điểm, hoặc đối chiếu với bản đồ vệ tinh của toà nhà. Đo sai một góc phần tám là đặt đồ vào nhầm cả một hành.

Gộp ba lớp lại: đọc một căn phòng theo ngũ hành

Người làm nghề thường không áp từng lớp riêng lẻ mà đọc tổng thể. Các bước dưới đây giúp gia đình tự làm.

1. Liệt kê chất liệu chính. Sàn, tường, trần, đồ đạc lớn, rèm. Ghi mỗi thứ thuộc hành nào.
2. Nhìn hình khối. Phòng nhiều khối vuông, nhiều đường thẳng đứng hay nhiều đường cong.
3. Ghi ánh sáng. Nắng tự nhiên vào hướng nào, đèn ánh vàng hay ánh trắng, phòng sáng hay tối.
4. Xác định hành đang trội và hành đang thiếu. Ví dụ: gạch, bê tông, nhôm kính, inox là Thổ và Kim trội; gỗ, cây và ánh sáng ấm thiếu.
5. Thêm hành thiếu bằng món dễ đảo ngược. Chậu cây, kệ gỗ, rèm vải, đèn ánh vàng. Chưa vội sơn lại hay đập phá.
6. Kiểm tra vòng tương sinh. Muốn dịu sự trội của Kim có thể thêm Thuỷ (Kim sinh Thuỷ, làm Kim "xả" bớt) hoặc một ít Hoả (Hoả khắc Kim), nhưng chỉ ở mức điểm xuyết.
7. Sống thử hai tuần rồi điều chỉnh. Cảm giác thật của người ở là thước đo cuối cùng.

Một ví dụ: phòng khách căn hộ nhiều kính và kim loại

Một căn hộ mới bàn giao có phòng khách lát gạch men xám, cửa kính khung nhôm kéo dài cả mặt ban công, lan can inox, đèn trần ánh trắng, bàn trà mặt kính chân sắt. Chủ nhà thấy phòng sáng nhưng lạnh, nói chuyện bị vang, buổi tối ngồi không thấy thư giãn.

Đọc theo ngũ hành, phòng này dư Kim và Thổ, có Thuỷ ở mặt kính, thiếu Mộc và thiếu Hoả ấm. Gia đình làm mấy việc: thay bàn trà kính bằng bàn gỗ mặt tròn, đặt hai chậu cây lá to cạnh cửa ban công, treo rèm vải lanh màu be, thêm một đèn cây ánh vàng ở góc. Không sơn lại, không mua vật phẩm hoá giải. Phòng bớt vang vì có vải và gỗ hút âm, buổi tối dễ chịu hơn nhờ ánh vàng. Đây là ví dụ cho thấy khi dùng ngũ hành như một cách quan sát, kết quả thường trùng với kinh nghiệm nội thất thông thường.

Bể cá, cây cảnh, nến: ba món "theo hành" cần chú ý an toàn

Bể cá cho hành Thuỷ

Bể cá thường được khuyên đặt ở phía Bắc, Đông hoặc Đông Nam. Trước khi theo, hãy nghĩ đến: bể lớn rất nặng khi đầy nước, cần chân đỡ chắc và mặt sàn chịu được; máy bơm, đèn, sưởi phải có ổ điện chống giật và dây không vắt qua chỗ có nước; nhà có trẻ nhỏ cần nắp đậy. Bể bẩn, cá chết mà không ai chăm thì về cả phong thuỷ lẫn vệ sinh đều không ổn. Nếu không có thời gian, một bức tranh sông nước cũng được nhiều người xem là đủ ý Thuỷ.

Cây cảnh cho hành Mộc

Cây xanh là cách thêm Mộc dễ nhất. Chọn cây hợp với lượng nắng thật của phòng. Một số cây cảnh phổ biến như vạn niên thanh có nhựa gây kích ứng nếu nhai phải, nên đặt xa tầm với của trẻ nhỏ và thú cưng. Cây héo, lá úa nên thay hoặc chăm lại, vì theo dân gian cây chết trong nhà là điềm không tốt, còn theo lẽ thường thì đó là chỗ nấm mốc và côn trùng.

Nến, đèn cho hành Hoả

Hoả dễ thêm nhất bằng ánh đèn ấm, không cần lửa thật. Nến thơm, đèn dầu trang trí rất đẹp nhưng là nguồn cháy; không để gần rèm, không để cháy khi đi ngủ hay ra ngoài, không để nơi trẻ với tới.

Bảng tra tổng hợp năm hành trong nhà

Những sai lầm thường gặp

• Coi phương vị là mệnh lệnh. Đặt bể cá ở phía Bắc dù chỗ đó ngay cạnh ổ điện và lối đi là đổi an toàn lấy biểu tượng.
• Đo la bàn trong căn hộ mà không kiểm lại. Khung thép và thiết bị điện làm lệch kim, đặt nhầm cả hành.
• Thêm quá nhiều một hành. Ngũ hành nói đến cân bằng; nhà đầy cây đến mức thiếu sáng là dư Mộc, không phải tốt hơn.
• Mua vật phẩm đắt để "bổ hành". Đèn ánh vàng, chậu cây, bình gốm đều làm được việc đó với giá thấp hơn nhiều. Lời rao "càng đắt càng linh" là một thủ thuật bán hàng.
• Gán mọi chuyện xui vào một món đồ sai hành. Sức khoẻ, tiền bạc, quan hệ có nguyên nhân thật cần giải quyết thật.

Khi nào cần người có chuyên môn

Bể cá lớn, hồ nước trong nhà hay trên sân thượng cần hỏi kỹ sư về tải trọng sàn và chống thấm. Điện cho bể cá, đèn trang trí ngoài trời nên nhờ thợ điện. Nếu trẻ nhỏ hay thú cưng lỡ nhai lá cây và có biểu hiện bất thường, đưa đi khám bác sĩ hoặc bác sĩ thú y ngay. Nếu gia đình muốn xem phương vị theo các trường phái phức tạp hơn như Huyền không phi tinh, có tính đến thời vận, nên hỏi một người xem nhà có kinh nghiệm và hỏi rõ phương pháp trước khi trả tiền.

Nếu muốn thêm một món đá hay khoáng thạch nhỏ để điểm hành Thổ hoặc Kim cho kệ sách, có thể tham khảo mục đá quý phong thuỷ, chọn món vừa kích cỡ và đặt chắc chắn, xa tầm tay trẻ nhỏ.

Câu hỏi thường gặp