Vòng tay đá phong thuỷ: điều gì là quan niệm, điều gì kiểm chứng được khi mua
Trả lời ngắn: việc chọn vòng tay đá theo màu hợp mệnh, tin rằng đá "mang năng lượng" hay "hút tài lộc" là quan niệm dân gian, không có cách kiểm chứng. Còn đá đó là đá gì, có bị nhuộm màu, có phải đá ép từ bột hay thuỷ tinh giả, có nứt bên trong hay không, thì kiểm chứng được bằng mắt, bằng dụng cụ đơn giản và bằng giấy của nơi kiểm định đá quý. Người mua nên giữ hai phần này tách bạch: thích ý nghĩa thì cứ chọn theo ý nghĩa, nhưng trả tiền theo chất liệu.
Phần quan niệm: màu theo mệnh và ý nghĩa từng loại đá
Cách chọn phổ biến ở Việt Nam là dựa vào ngũ hành của năm sinh: mệnh Kim hợp màu trắng, xám, vàng; mệnh Mộc hợp xanh lục, đen; mệnh Thuỷ hợp đen, xanh dương, trắng; mệnh Hoả hợp đỏ, hồng, tím, xanh lục; mệnh Thổ hợp vàng, nâu, đỏ. Cách phối này đi theo vòng tương sinh của ngũ hành. Mỗi loại đá lại được gán ý nghĩa riêng: thạch anh tím cho sự bình tĩnh, mắt hổ cho sự quyết đoán, thạch anh tóc cho công việc.
Những ý nghĩa này là phần văn hoá, đẹp và có giá trị với người tin. Nhưng chúng không thể kiểm chứng, và nhiều người bán nói khác nhau về cùng một loại đá. Không nên để một lời "không hợp mệnh" làm mình lo lắng hay phải mua thêm.
Phần kiểm chứng được: đá thật, đá xử lý, đá giả
| Loại | Là gì | Dấu hiệu thường gặp |
|---|---|---|
| Đá tự nhiên | Đá khai thác, mài tròn, không xử lý màu | Màu và vân không đều giữa các hạt, có bao thể nhỏ bên trong |
| Đá nhuộm | Đá tự nhiên có màu nhạt được ngâm phẩm màu | Màu đậm tụ ở vết nứt, lỗ xâu; lau cồn có thể ra màu |
| Đá ép | Bột đá trộn keo, ép thành khối | Vân lặp lại, hạt giống hệt nhau, nhẹ tay hơn đá đặc |
| Thuỷ tinh, nhựa | Vật liệu nhân tạo giả đá | Có bọt khí tròn, cầm ấm tay nhanh, nhẹ |
Các dấu hiệu trên chỉ là gợi ý; người không chuyên dễ đoán sai. Với món có giá trị, cách chắc chắn là gửi tới trung tâm kiểm định đá quý, nơi có thiết bị đo chiết suất, tỷ trọng và soi dưới kính phóng đại.
Độ cứng và chuyện vòng bị xước
Thạch anh, gồm thạch anh tím, thạch anh hồng, thạch anh tóc, mắt hổ, có độ cứng khoảng 7 trên thang Mohs, cứng hơn thuỷ tinh thường. Vì vậy vòng thạch anh thật đeo lâu ít bị xước bởi bụi cát thông thường. Một số đá được ưa chuộng khác mềm hơn hoặc xốp hơn, như ngọc lam, đá mặt trăng, hổ phách, dễ xước, dễ thấm.
Thói quen thử bằng cách lấy dao cạo hay quẹt lên kính để "biết đá thật" không nên làm: có thể làm hỏng món đồ, và kết quả không đủ để kết luận. Đây là việc của nơi kiểm định.
Đọc giấy kiểm định thế nào
Giấy kiểm định đáng tin thường ghi tên vật liệu theo khoáng vật học, có ghi chú xử lý (ví dụ "đã nhuộm", "đã tẩm"), có ảnh chụp đúng món đồ, kích thước, trọng lượng, và mã số tra cứu được. Những điểm cần cảnh giác:
- Giấy chỉ ghi chung chung "đá tự nhiên" mà không ghi tên khoáng vật.
- Ảnh trên giấy không khớp với món đang cầm.
- Không có cách tra cứu mã số với nơi cấp.
Bảo quản để vòng bền
- Tháo vòng khi tắm, bơi, rửa bát; xà phòng và nước clo làm xỉn đá xốp và mau mục dây chun.
- Tránh để vòng dưới nắng gắt lâu ngày; một số đá màu như thạch anh tím có thể nhạt màu.
- Lau bằng khăn mềm hơi ẩm, để khô tự nhiên.
- Thay dây chun khi thấy dãn hoặc trắng mặt dây, trước khi đứt làm hạt văng ra.
- Cất riêng từng chiếc trong túi vải để đá cứng không làm xước đá mềm.
Các cách "nạp năng lượng" như ngâm nước muối, phơi trăng là quan niệm. Riêng ngâm nước muối có thể làm hại đá xốp và phần kim loại; nếu muốn làm theo nếp này, chọn cách ít hại như đặt vòng cạnh cửa sổ một đêm.
Đeo tay trái hay tay phải
Nhiều người bán vòng ở Việt Nam dặn đeo vòng phong thuỷ ở tay trái, với cách giải thích dân gian rằng tay trái "nạp vào", tay phải "đẩy ra"; vòng tỳ hưu càng hay được dặn đeo tay trái. Đây là quan niệm, có người theo, có người không. Về thực tế, nên đeo ở tay ít dùng để viết, gõ phím và làm việc nặng, vì vòng ở tay thuận va vào bàn, mặt bàn phím nhiều hơn, dễ xước và mau đứt dây. Vòng vừa cổ tay là vòng xoay được, lọt được một ngón tay giữa vòng và da.
Sức khoẻ và an toàn
Không loại đá nào chữa được bệnh. Những lời quảng cáo đá "điều hoà huyết áp", "chữa mất ngủ" là không có căn cứ; người có vấn đề sức khoẻ cần gặp bác sĩ. Một số người dị ứng với khoá kim loại hoặc chỉ nhuộm màu của vòng; nếu da đỏ, ngứa, nên tháo ra. Vòng hạt nhỏ không cho trẻ nhỏ chơi vì dây đứt hạt văng ra, trẻ có thể nuốt hoặc nhét vào mũi, tai.
Lời chào hàng cần cảnh giác
Thị trường vòng đá có nhiều lời chào hàng đánh vào nỗi lo: "năm nay bạn gặp hạn, phải đeo đá này mới qua", "đá rẻ là đá chết, đá đắt mới có năng lượng", "chỉ còn một chiếc, quyết ngay". Giá của đá phụ thuộc vào loại khoáng vật, độ trong, màu, kích thước hạt và tay nghề mài, không phụ thuộc vào "năng lượng". Mua chậm, so sánh vài nơi, hỏi rõ chất liệu và có xử lý hay không là đủ để tránh phần lớn rủi ro.
Nếu muốn xem các loại vòng đá với thông tin chất liệu để so sánh, có thể tham khảo nhóm trang sức phong thuỷ, và hỏi người bán về việc đá có qua xử lý hay không trước khi đặt mua.